سبد سرمایهگذاری متنوع در بحران؛ طلا، سهام، درآمد ثابت و انرژی
در شرایط بحران اقتصادی ایران که با تقارن ریسکهای سیاسی و نظامی همراه است، پیشبینی مسیر بازارهای دارایی به شدت دشوار شده است. رضا خانکی، کارشناس و فعال بازار سرمایه، استراتژیهایی برای مدیریت ریسک و تنوع در سبد دارایی را تشریح کرده است.
تلاقی جنگ و تحلیلناپذیری بازارها
خانکی در آغاز گفتوگو، به این نکته اشاره کرد که متغیر «جنگ» به دلیل وابسته بودن به اراده طرف مقابل، از چارچوب مدلهای متعارف تحلیلگری خارج است. وی بیان کرد: در صورت درگیری نظامی، تحلیلپذیری بازار به خاطر عدم امکان سنجش دقیق «اراده دشمن» کاهش مییابد. با این حال، سرمایهگذاران بهطور طبیعی تلاش میکنند داراییهای خود را به سمت صنایعی هدایت کنند که کمتر آسیبپذیرند. این کارشناس به صنایعی که در زنجیره مصرفی پایینتر هستند، یعنی تولیدکنندگان کالاهای ضروری و پایهای، بهعنوان گزینههای اول برای حفظ ارزش سرمایه در شرایط بحرانی اشاره کرد. صنایعی مانند بخش غذایی، بانکی و تا حدودی معدنی جزء این موارد محسوب میشوند.
صنایع آسیبپذیر؛ چرا برخی شرکتها در بحران سقوط میکنند؟
خانکی در بخش دیگری از تحلیل خود، مفهوم «در معرض بودن» یا اکسپوژر را بررسی کرد. به گفته او، اکسپوژر در ادبیات مالی به معنای میزان «در معرض خطر بودن» یک شرکت یا دارایی در برابر رویداد خاص، نوسانات قیمتی یا بحرانهای بیرونی است. او با اشاره به تجربیات قبلی درگیریهای نظامی، افزود: شرکتهایی که وابستگی شدیدی به اینترنت داشتهاند، افت شدید درآمدی را تجربه کردند. همچنین صنایعی که اکسپوژر بالایی به محصولات پایه نظیر فولاد دارند، با اختلالات جدی در تولید و زنجیره عرضه روبهرو شدهاند.
این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: برای مثال، اگر کارخانهای مواد اولیه اصلی خود را از یک واحد پتروشیمی تهیه کند و آن واحد در جریان جنگ هدف حمله قرار گیرد، تولید کارخانه به علت قطع زنجیره تأمین متوقف خواهد شد. این نشاندهنده اکسپوژر بالا به ریسک پتروشیمی است. خانکی تأکید کرد: با حذف صنایعی که در برابر ریسکهای جنگی آسیبپذیرند، گزینههای سرمایهگذاری به شدت محدود میشود؛ در این شرایط، بانکها، صنایع غذایی، گروه پخش و دارو از معدود بخشهایی هستند که پتانسیل رشد و تابآوری دارند.
هشدار نسبت به گسترش دامنه حملات
این فعال بازار سرمایه همچنین نسبت به خوشبینیهای افراطی هشدار داد و گفت: تمامی توصیههای فعلی بر یک فرض کلیدی استوار است: توانایی درک قصد طرف مقابل در موج بعدی درگیری. وی به جنگ ۴۰ روزه اخیر اشاره کرد و گفت برخی موسسات و شرکتهای دارویی هدف قرار گرفتند. با ازسرگیری درگیریها، احتمال گسترش دامنه حملات و آسیب به صنایع غذایی وجود دارد؛ بنابراین، ما در شرایط بسیار پیچیده و پویایی برای سرمایهگذاری قرار داریم.
الگوی پیشنهادی چیدمان سبد دارایی
خانکی در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره ترکیب بهینه دارایی در سبد سرمایهگذاری با فرض ثبات نسبی شرایط تا پایان سال، مدل پیشنهادی خود را با نگاهی تدافعی اینگونه بیان کرد:
- ۴۰ درصد طلا: بهعنوان پناهگاه سنتی سرمایه در برابر ریسکهای ژئوپلیتیک و نوسانات ارزی.
- ۲۰ درصد داراییهای با درآمد ثابت: شامل صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت یا اوراق مشارکت، برای حفظ نقدشوندگی.
- ۴۰ درصد سهام و صندوقهای سهامی: با تمرکز بر صنایعی که قبلاً اشاره شد و صندوقهای انرژی.
او درباره جزئیات بخش سهام اضافه کرد: از این ۴۰ درصد، ۲۰ درصد به صندوقهای انرژی اختصاص مییابد تا از نوسانات بهای جهانی نفت و حاملهای انرژی بهرهمند شود و ۲۰ درصد باقیمانده به سهام صنایعی که در زنجیره مصرفی پایه مانند غذایی، بانکی و شاید مخابراتی هستند، اختصاص خواهد یافت. به گفته خانکی، صندوقهای انرژی در واقع ابزاری برای پوشش ریسک هستند که از نوسانات قیمت نفت سود میبرند؛ در حالی که صنایع غذایی و بانکی، پناهگاههای سنتی برای سرمایهگذاران در مواجهه با اقدامات نظامی به شمار میروند.