چرا چینش حروف کیبورد QWERTY برای کاهش سرعت تایپ طراحی شده است؟

معمای QWERTY یکی از سوالات جذاب و قدیمی در دنیای فناوری است: چرا حروف کیبورد به ترتیب الفبا نیستند؟ طراحی کیبورد به گونه‌ای است که به نظر می‌رسد برای کند کردن سرعت تایپ ایجاد شده است. اما آیا واقعاً این‌گونه است؟

مقدمه

همین الان به کیبورد لپ‌تاپ، کامپیوتر یا صفحه کلید گوشی هوشمند خود نگاه کنید. شش حرف اول در ردیف بالای حروف الفبای انگلیسی Q-W-E-R-T-Y را می‌بینید. این چینش به قدری برای ما عادی و طبیعی شده است که کمتر کسی از خود می‌پرسد چرا حروف الفبا به این شکل ظاهراً تصادفی در کنار هم قرار گرفته‌اند؟ حال سوال این است که چرا حروف A، B، C، D به ترتیب نیستند؟ در دنیای فناوری، افسانه‌ای قدیمی وجود دارد که می‌گوید چینش QWERTY در قرن نوزدهم به منظور کند کردن سرعت تایپیست‌ها طراحی شده است. اما آیا واقعاً مهندسان اولیه قصد داشتند بهره‌وری انسان را کاهش دهند؟ این مقاله ما را به دهه‌های پایانی قرن نوزدهم می‌برد، به زمانی که ماشین‌های تایپ مکانیکی در حال ظهور بودند و به داستانی از نبوغ و عادت که همچنان بر دنیای دیجیتال ما تأثیر می‌گذارد، اشاره می‌کند.

رویای الفبا و کابوس بازوهای فلزی

داستان ما در اواخر دهه 1860 میلادی در میلواکی آمریکا آغاز می‌شود. کریستوفر لتم شولز، ناشر روزنامه و مخترع، به همراه همکارانش مشغول کار بر روی دستگاهی بود که بتواند کلمات را روی کاغذ چاپ کند. آن‌ها در سال 1868 اولین ماشین تایپ تجاری موفق را ثبت اختراع کردند. چینش کلیدها در ماشین‌های تایپ اولیه شولز بر اساس حروف الفبا (ABCDEF) بود. این ماشین‌ها شبیه پیانو بودند و حروف روی کلیدهای چوبی بازوهای فلزی کوچکی را به حرکت درمی‌آوردند. این بازوها به نوار آغشته به جوهر ضربه می‌زدند تا حرف مورد نظر روی کاغذ نقش ببندد. اما به زودی، یک مشکل مهم نمایان شد. زمانی که یک تایپیست با سرعت بالا تایپ می‌کرد، بازوهای فلزی حروف مجاور به هم گیر می‌کردند و گره می‌خوردند.

تولد QWERTY: کند کردن برای تندتر رفتن!

شولز دریافت که مشکل در سرعت تایپ نیست، بلکه در مجاورت حروف پرکاربرد است. از اینجا افسانه «طراحی برای کند کردن تایپیست‌ها» آغاز می‌شود. شولز و همکارانش، به ویژه با کمک آموس دِنسمور، شروع به مطالعه روی ساختار زبان انگلیسی و استفاده فراوان از جفت‌حروف‌ها کردند. هدف آنها این نبود که سرعت تایپیست را کاهش دهند، بلکه می‌خواستند با دور کردن حروف پرکاربرد از یکدیگر، از گره خوردن بازوهای مکانیکی جلوگیری کنند. با این چینش جدید که به تدریج به فرم QWERTY تبدیل شد، بازوهای مکانیکی حروف معمولاً پشت سر هم، از زوایای مختلف و با فاصله به سمت نوار جوهر حرکت می‌کردند. نتیجه این بود که اگرچه ممکن است پیدا کردن حروف کمی پیچیده‌تر می‌شد، اما به دلیل عدم گیر کردن دستگاه، سرعت کلی تایپ افزایش می‌یافت.

نکته طلایی و راز تجاری

در میان تغییرات شولز، نکته‌ای جالب وجود داشت که به نوعی ترفند بازاریابی هوشمندانه به شمار می‌رفت. اگر به ردیف اول حروف کیبورد دقت کنید، متوجه می‌شوید که می‌توانید کلمه "TYPEWRITER" (به معنای ماشین تایپ) را فقط با استفاده از حروف همان ردیف تایپ کنید. در آن زمان، ماشین تایپ فناوری جدیدی بود و فروشندگان نیاز داشتند که آن را به مشتریان معرفی کنند. شولز و شرکت سازنده عمداً چینش را طوری تنظیم کردند که فروشندگان بتوانند این کلمه را به سرعت تایپ کرده و مشتریان را تحت تأثیر قرار دهند. این نمایش سرعت تأثیری روانی در فروش ماشین‌های تایپ اولیه داشت.

جنگ کیبوردها و پیروزی نهایی رمینگتون

در سال 1873، شولز حقوق تولید ماشین تایپ خود را به شرکت “E. Remington and Sons” فروخت. رمینگتون که به دنبال بازارهای جدید بود، تولید انبوه ماشین‌های تایپ QWERTY را آغاز کرد. اما پیروزی نهایی QWERTY در بازار به مسابقات تایپ در اواخر قرن نوزدهم مربوط می‌شود. در آن زمان، سیستم‌های مختلفی با چینش‌های متفاوت وجود داشتند. اما در سال 1888، فردی به نام فرانک مک‌گورین با استفاده از کیبورد QWERTY، رقیب خود را در یک مسابقه تایپ مشهور به طرز شگفت‌انگیزی شکست داد. این رویداد، پوشش گسترده‌ای در مطبوعات آن زمان داشت و پیروزی مک‌گورین ثابت کرد که با این چینش می‌توان بدون نگاه کردن به کیبورد، با سرعتی بی‌نظیر تایپ کرد. پس از این باید به آموزشگاه‌های ماشین‌نویسی در آمریکا و سفارش‌های شرکت‌های بزرگ توجه کنیم که تنها دستگاه‌های با این چینش را انتخاب کردند.

کیبورد دووراک و پدیده «وابستگی به مسیر»

با پیشرفت تکنولوژی و ورود ماشین‌های تایپ برقی و کامپیوترها، محدودیت فیزیکی که باعث خلق QWERTY شده بود، از بین رفت. در سال 1932، آگوست دووراک، کیبوردی جدید با اصول ارگونومی طراحی کرد که در آن، پرکاربردترین حروف انگلیسی در ردیف وسط قرار داشتند و خستگی کمتری به همراه داشت. اما کیبورد دووراک با شکست تجاری مواجه شد. دلیل این شکست به اصطلاح «وابستگی به مسیر» مربوط می‌شود. میلیون‌ها تایپیست به سیستم QWERTY عادت کرده بودند و هزینه تغییر این عادت بسیار بیشتر از مزایای کیبورد جدید بود.

جمع‌بندی

داستان کیبورد QWERTY یکی از جذاب‌ترین پارادوکس‌های تاریخ تکنولوژی است. چینشی که برای حل یک مشکل فیزیکی در 130 سال پیش طراحی شده، از تمام انقلاب‌های فناوری جان سالم به در برده است. این کیبورد به ما یادآوری می‌کند که بهترین طراحی‌ها همیشه برنده نیستند و اولین بودن و ایجاد شبکه گسترده‌ای از کاربران وفادار، قدرت بیشتری از کمال مهندسی دارد. بنابراین، هر بار که روی کیبورد خود تایپ می‌کنید، در واقع ردپای بازوهای فلزی ماشین‌های تایپ قرن نوزدهمی را لمس می‌کنید؛ ارواح مکانیکی که هنوز هم بر دنیای دیجیتال ما تأثیر می‌گذارند.