دستورالعمل جدید بینالمللی برای سنجش چاقی؛ فراتر از BMI
گروهی از متخصصان بینالمللی در گزارش جدیدی که در مجله علمی لانست منتشر شده است، خواستار بازنگری در شیوه سنتی ارزیابی چاقی شدند. این دستورالعمل که به تأیید دهها سازمان علمی رسیده، با انتقاد از اتکای بیش از حد به شاخص توده بدنی (BMI)، معیارهای دقیقتری را برای سنجش سلامت افراد پیشنهاد میکند.
شاخص توده بدنی یا BMI (نسبت وزن به قد) سالها به عنوان روشی ارزان و سریع برای دستهبندی وزن افراد استفاده شده است. اما به دلیل ناتوانی در تفکیک توده چربی از توده عضلانی، همواره مورد انتقاد جامعه پزشکی قرار گرفته است. اکنون، بیش از ۵۰ دانشمند برجسته در گزارش اخیر خود، رویکرد جدیدی را برای کادر درمان معرفی کردهاند که در آن BMI تنها به عنوان یک غربالگری اولیه در نظر گرفته میشود و نه معیار نهایی.
دکتر سلین گاندر، تحلیلگر پزشکی شبکه سیبیاس (CBS) و سردبیر بهداشت عمومی در بنیاد KFF Health News، در این خصوص توضیح میدهد که در روش جدید، تمرکز اصلی بر وجود چربی مازاد و اثرات آن بر بدن قرار دارد. به گفته او، متخصصان باید سه معیار اساسی را به جای شاخص BMI یا به عنوان مکمل آن در نظر بگیرند:
- اندازه دور کمر و نسبت دور کمر به باسن: این معیار مشخص میکند که آیا فرد دارای چاقی شکمی (فرم بدنی سیبشکل نسبت به گلابیشکل) است یا خیر. دور کمر بالای ۸۹ سانتیمتر (۳۵ اینچ) برای زنان و ۱۰۱ سانتیمتر (۴۰ اینچ) برای مردان، نشاندهنده چربی اضافی و خطرناک است.
- سنجش مستقیم توده چربی بدن: استفاده از فناوریهایی مانند اسکن دکسا (DEXA)، که پیش از این بیشتر برای سنجش تراکم استخوان و پوکی استخوان مورد استفاده قرار میگرفت، میتواند میزان دقیق چربی بدن را ارزیابی کند.
- تأثیر وزن بر عملکرد روزانه و اندامهای حیاتی: اگر وزن فرد مانع از انجام فعالیتهای سادهای مانند بالا و پایین رفتن از پلهها شود یا علائم آسیب به اندامهای حیاتی مانند قلب و کلیه مشاهده گردد، فرد در دسته چاقی بالینی قرار میگیرد.
شاخص BMI تنها وزن کل را نسبت به قد اندازهگیری میکند. به عنوان مثال، بسیاری از ورزشکاران حرفهای به دلیل داشتن توده عضلانی متراکم و سنگین، در سیستم BMI به اشتباه در گروه چاق مفرط قرار میگیرند. منتقدان در سالهای اخیر این شاخص را به دلیل نادیده گرفتن تفاوتهای جنسیتی و نژادی، غیرقابل اعتماد دانستهاند.
اگرچه این دستورالعمل جدید به تأیید ۷۶ سازمان علمی و گروه حمایتی در سراسر جهان رسیده است، اما کارشناسان بر این باورند که بکارگیری سریع و گسترده آن در سیستمهای درمانی با چالشهایی همراه خواهد بود. هماکنون، سازمانهای مرجع مانند مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) همچنان از BMI به عنوان روشی کمهزینه و آسان دفاع میکنند. نویسندگان این گزارش علمی نیز تأکید دارند که گذار از سیستم سنتی به روشهای جدید نیازمند تأمین بودجه، تجهیزات پیشرفتهتر و آموزش نیروهای متخصص خواهد بود.