هزینه روزانه یک لیوان شیر برای هر نفر معادل ۸ تا ۹ درصد حقوق کارگر است
در روز جهانی شیر، هزینه مصرف حداقلی نشان میدهد که یک خانواده کارگری سهنفره برای تهیه یک لیوان شیر برای هر نفر باید حدود یک میلیون و ۸۹۰ هزار تا ۲ میلیون و ۲۰۵ هزار تومان در ماه پرداخت کند. این هزینه معادل ۸ تا ۹ درصد حقوق ماهانه کارگر با درآمد ۲۴ میلیون تومان است و در شرایطی مطرح میشود که قیمت شیر نایلونی به ۸۴ هزار تومان و شیر بطری به ۹۸ هزار تومان افزایش یافته است.
کاهش_access_لبنیات در خانوارها
امروز در تقویم جهانی، روز شیر است؛ روزی برای یادآوری نقش حیاتی این ماده غذایی در سلامت انسان. اما در ایران، شیر و لبنیات به تدریج از سبد مصرف برخی خانوارها فاصله میگیرد. افزایش قیمتها در بازار لبنیات دیگر تنها یک خبر اقتصادی نیست؛ بلکه نشانهای از فشار معیشتی و زنگ خطری برای سلامت عمومی است. بر اساس آخرین قیمتهای بازار، شیر نایلونی به ۸۴ هزار تومان و شیر بطری به ۹۸ هزار تومان رسیده است. همچنین، پنیر یواف ۴۰۰ گرمی با قیمت ۲۰۳ هزار تومان و ماست دبهای دو کیلویی به ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان عرضه میشود. این افزایش قیمتها در شرایطی اتفاق میافتد که قیمت شیر خام با رشد ۲۹ درصدی به کیلویی ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.
هزینه مصرف شیر برای خانوار کارگری
این اعداد زمانی جدیتر میشوند که در کنار حداقل دستمزد قرار میگیرند. کف حقوق یک کارگر در ایران حدود ۲۲ میلیون تومان و دریافتی کارگر دارای یک فرزند حدود ۲۴ میلیون تومان است. اگر یک خانواده کارگری سهنفره شامل پدر، مادر و یک فرزند بخواهد تنها روزی یک لیوان شیر برای هر نفر مصرف کند، هزینه ماهانه آن به رقمی قابل توجه میرسد. در محاسبه حداقلی، هر لیوان شیر حدود ۲۵۰ میلیلیتر در نظر گرفته شده است. بنابراین مصرف روزانه یک خانواده سهنفره، حدود سهچهارم لیتر شیر خواهد بود.
با توجه به قیمت فعلی شیر نایلونی، هزینه این مصرف ساده و حداقلی به حدود یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان در ماه میرسد. اگر خانواده به جای شیر نایلونی، شیر بطری مصرف کند، هزینه ماهانه به حدود ۲ میلیون و ۲۰۵ هزار تومان افزایش مییابد. به عبارت دیگر، فقط هزینه روزی یک لیوان شیر برای سه عضو خانواده، بین حدود ۸ تا ۹ درصد حقوق ماهانه یک کارگر دارای فرزند را به خود اختصاص میدهد.
دلایل افزایش قیمت لبنیات
افزایش قیمت شیر و لبنیات ناشی از عوامل متعدد است. زنجیره تولید لبنیات از دامداری تا فروشگاه با مجموعهای از هزینههای فزاینده روبهرو است. رشد قیمت شیر خام، عامل مستقیم افزایش قیمت محصولات لبنی است. هزینه خوراک دام، نهادههای وارداتی، مکملهای غذایی، حملونقل و انرژی نیز بر قیمت تمامشده لبنیات اثر گذاشته است. افزایش هزینهها، تولیدکننده را وادار به انتقال این هزینهها به قیمت نهایی میکند و در نتیجه، مصرفکننده برای خرید این محصولات مجبور به پرداخت بهای بالاتری میشود.
پیامدهای سلامت و اقتصاد
کاهش مصرف لبنیات به معنای تغییر در الگوی خرید خانوار نیست، بلکه میتواند به افزایش کمبود کلسیم و کاهش دریافت پروتئین باکیفیت و ویتامینها منجر شود. این وضعیت برای کودکان، زنان و سالمندان به خطرات جدیتری منجر خواهد شد و در نهایت، هزینههای درمانی و مراقبتی بیشتری را به خانوادهها و نظام سلامت تحمیل میکند. اگر خانوارها به کاهش مصرف شیر اقدام کنند، ممکن است در کوتاهمدت بخشی از فشار مالی خود را کاهش دهند، اما در بلندمدت با هزینههای سنگینتری روبرو خواهند شد.
در نتیجه، گرانی شیر تنها یک مسئله اقتصادی نیست. این موضوع به طور مستقیم با امنیت غذایی، عدالت سلامت و آینده نسلهای بعد ارتباط دارد. در روزی که باید درباره ترویج مصرف شیر صحبت شود، واقعیتهای بازار ایران از کاهش دسترسی خانوارها به لبنیات حکایت دارد.