نگارش ممکن است از ۴۰,۰۰۰ سال پیش آغاز شده باشد
تحقیقات جدید نشان میدهد که نگارش بهعنوان یک تلاش اولیه برای ثبت اطلاعات ممکن است به بیش از ۴۰,۰۰۰ سال پیش بازگردد. نقشونگارهای باستانی که قبلاً تنها تزیینی تصور میشدند، اکنون بهعنوان نشانههایی با پیچیدگی آماری مشابه خط میخی ابتدایی تفسیر میشوند.
پژوهش تازهای به سرپرستی زبانشناس کریستیان بنتس از دانشگاه زارلاند و باستانشناس اوا دوتکیهویچ از موزه برلین نشان میدهد که این علامتگذاریها فراتر از تزئین بودهاند. تحلیل آنان نشان میدهد که توالی این نشانهها دارای سطحی از پیچیدگی و چگالی اطلاعاتی است که با خط میخی اولیه، قدیمیترین سامانه نوشتاری شناختهشده، که حدود ۳,۰۰۰ سال پیش از میلاد به وجود آمد، قابل مقایسه است.
این گروه پژوهشی با بهرهگیری از روشهای محاسباتی، بیش از ۳,۰۰۰ نشانه حکشده بر ۲۶۰ شیء متعلق به دوره پارینهسنگی را مورد بررسی قرار دادند. هدف از این مطالعه درک دقیقتر شیوههای رمزگذاری اطلاعات توسط انسانهای اولیه است، بسیار پیش از شکلگیری نوشتار رسمی.
آثاری که بین ۳۴,۰۰۰ تا ۴۵,۰۰۰ سال پیش به وجود آمدهاند، الگوهای تکرارشوندهای از خطوط، شیارها، نقطهها و صلیبها را نمایش میدهند. بخش قابل توجهی از این اشیاء در غارهای منطقه شوابیان یورا در جنوبغربی آلمان کشف شدهاند. بهعنوان مثال، در غار فوگلهرد، باستانشناسان پیکرهای از ماموت را که از عاج این حیوان تراشیده شده بود، یافتند. این پیکره دارای ردیفهایی منظم از صلیبها و نقطهها است.
پژوهشگران اعلام کردهاند که این علامتگذاریها معنادار بوده و به احتمال زیاد، انسانهای عصر حجر از این نشانهها برای ذخیره یا انتقال اطلاعات استفاده میکردند. به گفته اوا دوتکیهویچ، شوابیان یورا تنها یکی از مکانهایی است که چنین اشیای نشانهگذاریشدهای در آن یافت شده است. او همچنین اشاره میکند که اگرچه این منطقه بهدلیل فراوانی یافتهها برجسته است، اما مناطق مهم دیگری نیز وجود دارند.
این اشیاء به دورهای تعلق دارند که بسیار پیش از شکلگیری سامانههای نوشتاری تثبیتشده بوده و در زمانی ایجاد شدهاند که انسانهای خردمند بهتازگی از آفریقا به اروپا مهاجرت کرده و با نئاندرتالها مواجه شدند. تمرکز پژوهشگران بر ویژگیهای قابل اندازهگیری نشانهها بوده و نه بر تفسیر معنای آنها که همچنان ناشناخته باقی مانده است.
بنتس توضیح میدهد که نظریههای متعددی مطرح شده، اما تاکنون کار تجربی اندکی درباره ویژگیهای بنیادین و قابل سنجش این نشانهها انجام شده است. با بررسی فراوانی ظهور نشانههای خاص و میزان پیشبینیپذیری آنها در درون توالیها، بنتس این علامتهای پارینهسنگی را با خط میخی اولیه و نظامهای نوشتاری مدرن مقایسه کرد.
به گفته او، تحلیلها نشان میدهند که این توالیهای نشانهای هیچ ارتباطی با سامانههای نوشتاری امروزی ندارند. با این حال، تیم پژوهشی دریافت که چگالی اطلاعاتی کلی این نمادهای پارینهسنگی از نظر آماری با لوحهای میخی اولیه از بینالنهرین باستان مشابهت دارد. بنتس توضیح میدهد که توالیهای نشانهای در خط میخی نیز تکرارشونده و از حیث پیچیدگی قابل مقایسه هستند.
این شباهت برای پژوهشگران غیرمنتظره بوده است. آنها در ابتدا فرض کرده بودند که خط میخی اولیه بهدلیل نزدیکی زمانی، شباهت بیشتری با نظامهای نوشتاری امروزی داشته باشد. اما هرچه بررسیها عمیقتر شد، مشخص گردید که این خط اولیه شباهت قابل توجهی با توالیهای نشانهای کهن پارینهسنگی دارد. حدود ۵,۰۰۰ سال پیش، نوع جدیدی از نوشتار به وجود آمد که زبان گفتاری را بهطور مستقیم بازنمایی میکرد و الگوهای آماری کاملاً متفاوتی به نمایش میگذاشت.