قورباغههای طلایی پاناما از خطر انقراض نجات پیدا کردند
قورباغه طلایی پانامایی با نام علمی Atelopus zeteki پس از ۱۷ سال تلاش مستمر متخصصان حفاظت از حیاتوحش، دوباره به اکوسیستم اجدادی خود در پنما بازمیگردد. این دوزیستان کوچک و فلورسنت که در دهههای گذشته تهدیدی جدی از سوی انقراض را تجربه کردند، اکنون در حال بازگشت به زیستگاه طبیعی خود هستند.
ماجرای انقراض قورباغههای طلایی از اواخر دهه ۱۹۸۰ آغاز شد، زمانی که قارچی مهاجم به نام Batrachochytrium dendrobatidis، که به اختصار Bd خوانده میشود، به مناطق جنوبی آمریکای مرکزی وارد شد. اسپورهای این قارچ به سرعت در پاناما گسترش یافتند. از آنجا که قورباغههای طلایی بهطور خاص در نزدیکی جویبارها زندگی میکنند، به راحتی با این عامل بیماریزا تماس پیدا کردند.
در حالی که Bd برای انسانها خطر ندارد، اما برای بسیاری از دوزیستان، بهویژه قورباغههای طلایی، پیامدهای ویرانگری به همراه دارد. این قارچ با آلوده کردن پوست میزبان، باعث بروز بیماریای به نام chytridiomycosis میشود که موجب اختلال در تعادل الکترولیتی بدن قورباغه میگردد و در نهایت میتواند به نارسایی قلبی و مرگ منجر شود. در سال ۲۰۰۴، بحران chytridiomycosis به آخرین جمعیت متراکم قورباغههای طلایی در منطقه الواله دِ آنتون رسید و تا سال ۲۰۰۹، این جانوران بهطور کامل از آن ناحیه ناپدید شدند.
با این حال، این گونه هنوز بهطور کامل منقرض نشده بود. زیستشناسان حیاتوحش در پروژه نجات و حفاظت از دوزیستان پاناما وابسته به مؤسسه اسمیتسونیان، با نام Panama Amphibian Rescue and Conservation Project (PARC)، سالها در شرایط کنترلشده به تکثیر قورباغههای طلایی و گونههای وابسته به آنها ادامه دادند. در سالهای اخیر، جمعیتهای پرورشیافته در آزمایشگاه به مرحلهای از پایداری رسیدهاند که فعالیتهای بعدی امکانپذیر شده است.
روبرتو ایبانیز، مدیر PARC، در بیانیهای عنوان کرد: «ما از برخی از در معرضخطرترین دوزیستان پاناما نگهداری میکنیم و اکنون وارد مرحله تازهای از فعالیتها شدهایم تا بهطور علمی دانش مرتبط با بازوحشیسازی را بررسی کنیم.» فرایند بازگردانی قورباغهها با چالشهای جدی مواجه است؛ چرا که بیماری chytridiomycosis همچنان در برخی مناطق پاناما تهدیدی مستمر محسوب میشود. در جریان مرحله نخست رهاسازی، طی ۱۲ هفته، حدود ۷۰ نمونه از مجموع ۱۰۰ قورباغه طلایی به دلیل این بیماری تلف شدند. با این حال، بخش قابلتوجهی از قورباغههای باقیمانده در نهایت با موفقیت به زیستگاه طبیعی منتقل شدند و دادههای جدید به متخصصان کمک میکند تا عملکرد بیماری را بهتر درک کنند.
برایان گراتویک، زیستشناس حوزه حفاظت، اعلام کرد: «این دادههای اساسی، راهبرد حفاظتی ما را در ادامه مسیر هدایت خواهد کرد. مدلسازیهای پیشین نشان میدهد که میتوان مکانهایی را برای رهاسازی انتخاب کرد که بهعنوان پناهگاههای اقلیمی عمل کنند؛ مناطقی که برای قورباغهها مناسب اما برای قارچ بیش از حد گرم هستند.» اگرچه برخی نسبت به نتیجه نهایی تردید دارند، کافی است عملکرد پیشین این تیم را به یاد آورند. سال گذشته، سه گونه دیگر از قورباغهها نیز به زیستگاههای طبیعی خود بازگردانده شدند: قورباغه درختی تاجدار (Tripion spinosus)، قورباغه راکتی پرات (Colostethus pratti) و قورباغه برگی لمور (Agalychnis lemur).
با این حال، اگر روزی در نزدیکی یکی از جویبارهای پاناما با قورباغه طلایی مواجه شدید، از فاصلهای ایمن آن را تماشا کنید؛ چرا که این دوزیستان به تولید مجموعهای از سموم کشنده شهرت دارند.
