کاهش دستمزد دلاری و افزایش گسترش مهاجرت متخصصان
سقوط مداوم ارزش ریال باعث کاهش مداوم دستمزد نیروی کار ایرانی و کاهش قدرت خرید شاغلان شده است. این مسئله منجر به فقر روزافزون بسیاری از شاغلان و افزایش مهاجرت نیروی متخصص از کشور در سالهای اخیر شده است.
وضعیت مهاجرت متخصصان
گزارشی که مرکز پژوهشهای مجلس درباره پیشرانهای مهاجرت در ۲۵ سال اخیر منتشر کرده، نشان میدهد که عمده مهاجرت ایرانیان در سنین جوانی و بزرگسالی و بیشتر در میان مردان بوده است. دلیل اصلی مهاجرت، دسترسی به رفاه مالی بیشتر و شرایط اقتصادی بهتر است. زنان نیز به تبعیت از مردان اقدام به مهاجرت کردهاند.
کارشناسان بیان میکنند که یک نیروی ماهر در ایران حداقل ۲۵ سال تحصیل میکند و پنج تا ۱۰ سال را صرف حرفهآموزی مینماید. به عبارتی دیگر، برای جایگزینی یک نیروی ماهر به حداقل ۱۵ تا ۳۵ سال زمان نیاز است.
روند افزایش قیمت دلار و دستمزدها
قیمت دلار به رکوردی تاریخی از ۱۶۰ هزار تومان رسیده است. در حالی که میانگین بهای دلار در حدود یک دهه پیش، در سال ۱۳۹۴، فقط سههزارو ۴۰۰ تومان بود. به عبارتی دیگر، بهای دلار در یک دهه اخیر حدود ۴۷ برابر شده است. در مقایسه، حداقل حقوق کارگران از ۷۱۲ هزار و ۴۲۵ تومان در سال ۱۳۹۴ به ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته که فقط ۱۵ برابر میباشد. این نابرابری نشاندهنده عقبماندگی شدید رشد دستمزدها در ایران است.
مهاجرت خلبانان و کارشناسان هواپیما
طبق گزارشها، حقوق خلبانان ماهر ایرانی به حدود هزار دلار میرسد که در برخی ایرلاینها کمتر است. این در حالی است که دریافتی خلبانان در کشورهای دیگر چندین برابر این رقم است. بهخصوص در عربستان سعودی، حداقل حقوق کارگران معادل حقوق خلبانان ایرانی است. همچنین در امارات، حقوق خلبانان بسته به مهارت آنها بین پنجهزارو ۴۰۰ تا ۲۶ هزار دلار متغیر است.
وضعیت پزشکان و پرستاران
مهاجرت پزشکان و پرستاران نیز بهطور فزایندهای افزایش یافته است. بر اساس آمار نظام پزشکی، از ابتدای کرونا تا سال ۱۴۰۱، حدود پنج هزار پزشک از ایران مهاجرت کردهاند. از سال گذشته، درخواستها برای دریافت گواهی مهاجرت از کادر درمانی به طور روزانه افزایش یافته و آمار مهاجرت پزشکان در یک سال گذشته هزار درصد رشد داشته است.
چالشها برای متخصصان نفتی
مشکلات مشابهی برای متخصصان نفتی نیز وجود دارد. حقوق مدیران نفتی در ایران حدود هزار و ۷۰۰ دلار است که در مقایسه با سایر کشورها، بسیار پایین است. به عنوان مثال، همین افراد در شرکتهای بینالمللی معمولی، حقوقی معادل پنج هزار دلار دریافت میکنند.
وضعیت کارگران ایرانی
دستمزد کارگران ایرانی در حال حاضر به حدود ۶۶ دلار در ماه رسیده است، در حالی که در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ این رقم ۲۲۵ دلار بود. بررسیها نشان میدهد که حداقل حقوق کارگران در کشورهای همسایه به صورت قابل توجهی بیشتر از حقوق کارگران ایرانی است، بهطوریکه حداقل حقوق در عمان ۸۴۵ دلار، در کویت حدود ۲۴۵ دلار و در امارات بین ۴۹۰ تا ۹۰۰ دلار میباشد.