سناریوهای افزایش اعتبار کالابرگ در بهار و تأمین آن چیست؟
در شرایطی که قیمت اکثر کالاها، بهویژه کالاهای اساسی، در ماههای اخیر افزایش یافته و آیندهای امیدوارکننده برای کاهش تورم وجود ندارد، نگرانیهای زیادی در خصوص کاهش قدرت خرید اعتبار کالابرگ مطرح شده است. اعتبار کالابرگ که به منظور تضمین امنیت غذایی مردم اختصاص یافته، باید متناسب با تغییرات قیمتها بهروزرسانی شود.
چالش افزایش اعتبار کالابرگ
بررسی آییننامه تضمین امنیت غذایی نشان میدهد که مهمترین بخش این طرح، تعدیل فصلی اعتبار است. در ماده ۳ این آییننامه بهروشنی اشاره شده که هزینههای ناشی از تغییر قیمت اقلام سبد کالاها باید بهصورت فصلی ارزیابی و از طریق افزایش اعتبار جبران شود. با افزایش قیمت کالاهای اساسی در ماههای پایانی سال، اگر اعتبار کالابرگ فقط بر اساس نرخ تورم فصل بهار محاسبه شود، کاهش قدرت خرید خانوارها که در زمستان به آنها وارد شده، نادیده گرفته خواهد شد.
سؤال این است که آیا وزارت رفاه بهگونهای محاسبه میکند که فقط تغییرات قیمتهای فصل بهار یا زمستان را منعکس کند یا اینکه در فصل بهار، تعدیلی جامع شامل جبران عقبماندگی قیمتها در ماههای پایانی سال را نیز در نظر خواهد گرفت؟ ایمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده است که تغییرات قیمت کالاها رصد شده و این امکان وجود دارد که اعتبار کالابرگ نیز مطابق با افزایش قیمتها افزایش یابد.
مبنای محاسبه تغییر قیمت
یکی از نکات کلیدی در فرایند افزایش اعتبار، معیار محاسبه تغییر قیمت اقلام است. این موضوع که آیا قیمت ستاد تنظیم بازار ملاک قرار میگیرد یا واقعیت بازار، تعیینکننده خواهد بود. بهعنوان مثال، اگر ستاد تنظیم بازار قیمتی برای یک کیلو گوشت مرغ تعیین کند که بالاتر از قیمت واقعی بازار است، باز هم باید واقعیت بازار را در محاسبات مدنظر قرار دهند تا قدرت خرید اعتبار کالابرگ حفظ شود.
چالش تأمین افزایش اعتبار
در حالی که در مصوبه هیأت دولت به ظرفیت قانونی برای افزایش اعتبار کالابرگ اشاره شده، سؤال اصلی این است که بار مالی این افزایش در شرایط سخت اقتصادی چگونه تأمین خواهد شد؟ اگرچه آییننامه به «منابع موجود در حساب پشتیبان» اشاره کرده، اما با توجه به کسری بودجه و نوسانات ارزی، پایداری این منابع مورد تردید است.
همچنین دولت باید منابع کافی برای تسویه کوتاهمدت اعتبار کالابرگ با فروشندگان فراهم کند. در غیر این صورت، حتی با حسن نیت مجری، بهروزرسانی اعتبار کالابرگ در عمل انجام نخواهد شد و فشار تورم همچنان بر دوش دهکهای کمدرآمد خواهد ماند.
آزمون بهاری کالابرگ
بانک مرکزی، تورم مصرفکننده در بهمنماه را ۸.۴ درصد اعلام کرده است. با فرض ادامه وضعیت تورمی، اعتبار کالابرگ در بهمن و اسفند سالجاری حدود ۱۹ درصد از ارزش خود را از دست خواهد داد و در سهماهه بهار ۱۴۰۵ نیز در صورت عدم تغییر وضعیت، حدود ۱۵ درصد دیگر کاهش خواهد یافت. در این صورت، پیشبینی میشود اعتبار کالابرگ برای حفظ قدرت خرید از ۱۵ تا حدود ۳۰ درصد افزایش یابد.
موفقیت طرح حفظ قدرت خرید اعتبار کالابرگ، به شفافیت در روش محاسبه و تأمین منابع مالی پایدار بستگی دارد. در غیر این صورت، کالابرگ نیز مانند دیگر برنامههای حمایتی به تدریج قدرت خرید خود را از دست خواهد داد.