بارورسازی ابرها؛ راهکار نجات منابع آب یا موقتی؟
افزایش تقاضای جهانی برای آب در بحران اقلیمی، کشورهای بیشتری را به سمت فناوری بارورسازی ابرها سوق داده است. این فناوری بهدنبال کنترل زمان و مکان بارش، در بیش از ۵۰ کشور جهان به کار گرفته میشود.
عملیات بارورسازی ابرها در جهان
به گزارش سازمان جهانی هواشناسی، عملیات بارورسازی ابرها در بیش از ۵۰ کشور انجام میشود. کشورهای آمریکا و چین، بزرگترین برنامههای اصلاح آبوهوا را در دنیا اجرا میکنند. علاوه بر این، کشورهایی مانند فرانسه، روسیه، هند و عربستان سعودی نیز به آزمایش این فناوری پرداختهاند.
ایران نیز برای مقابله با severe خشکسالی چند دهه اخیر، اقدام به بارورسازی ابرها با استفاده از مواد شیمیایی کرده است. تلاشهایی که در هند به منظور کاهش آلودگی هوای دهلی انجام شده، نتایج چندان موفقیتآمیزی در پی نداشته است.
دلایل استفاده از بارورسازی ابرها
کشورها بهدلیل افزایش نیاز به منابع آب و تقاضای جهانی در بحبوحه بحران آبوهوا از عملیات بارورسازی ابرها استقبال میکنند. بهعلاوه، برخی به دنبال مهار مه در فرودگاهها، مقابله با آلودگی هوا و کاهش خسارت تگرگ یا دستکاری آب و هوا برای رویدادهای بزرگ مانند المپیک تابستانی ۲۰۰۸ در پکن هستند.
نحوه عملکرد بارورسازی ابرها
در فرآیند بارورسازی ابرها، ذرات بسیار ریز، معمولاً یدید نقره، به درون ابرها تزریق میشود تا ظرفیت تولید بارش آنها افزایش یابد. این فرآیند محدودیتهای جغرافیایی و زمانی دارد و برآوردها نشان میدهند که در بلندمدت، ممکن است بین ۵ تا ۱۵ درصد به میزان بارش محلی اضافه کند.
این فناوری از زمان آغاز آزمایشها در دهه ۱۹۴۰ همواره با جنجالهایی همراه بوده و نگرانیهایی درباره پیامدهای زیستمحیطی و تنشهای منطقهای مطرح شده است.
عوامل تأثیرگذار بر توجه به بارورسازی ابرها
به گفته آگوستوس دوریکو، مدیرعامل شرکت «رینمیکر» مستقر در کالیفرنیا، دو عامل اصلی سبب بازگشت توجه به این فناوری شدهاند: نوسانات شدید اقلیمی و کاهش منابع آب. این عوامل کشورها را به اتخاذ راهحلهای نوآورانه مجبور کرده و پیشرفتهای فناورانه اخیر امکان اندازهگیری دقیق تأثیر این عملیات را فراهم کرده است.
او指出 که در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، علاقه به این فناوری کاهش یافته بود؛ زیرا اندازهگیری دقیق کارایی آن دشوار بود. اما اکنون فناوریهای نوین این امکان را فراهم آوردهاند.
سرمایهگذاریها و چالشها
چین بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ حدود دو میلیارد دلار به برنامه اصلاح آبوهوا اختصاص داد و عربستان سعودی نیز در سال ۲۰۲۲، ۲۵۶ میلیون دلار برای برنامه بارورسازی ابرها صرف کرد. با این حال، نتایج این پروژهها همیشه مثبت نبوده است. در هند، آزمایش مشترک برای کاهش آلودگی هوا موفق ارزیابی نشد؛ زیرا رطوبت کافی در دسترس نبود، اگرچه کاهش قابل اندازهگیری ذرات معلق ثبت شد.
دیانا فرانسیس، رئیس آزمایشگاه علوم محیطی و ژئوفیزیک دانشگاه خلیفه ابوظبی، اظهار داشت که بارورسازی ابرها میتواند در شرایط مناسب بارش را بهطور محدود افزایش دهد، اما نمیتواند بهعنوان یک راهحل جامع تلقی شود و باید بخشی از یک استراتژی گستردهتر در مدیریت آب و کیفیت هوا باشد.
نگرانیها و آینده بارورسازی ابرها
گزارشها نشان میدهند که نتایج تحقیقات گذشته تأثیر قابلتوجهی بر سلامت انسان و محیطزیست نداشتهاند، اما ارزیابی آثار احتمالی در مناطق پاییندست همچنان ادامه دارد. همچنین، پذیرش اجتماعی و عمومی این عملیات در بسیاری از کشورها با چالشهایی روبهروست.